Πέμπτη, 1 Σεπτεμβρίου 2016

Λίγο πριν την έκδοση των τηλεοπτικών αδειών





 Είναι κοινός τόπος, ότι τα  Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (ΜΜΕ)  διαδραματίζουν σήμερα κυρίαρχο ρόλο στη λειτουργία των σύγχρονων δημοκρατικών κοινωνιών. Παρεμβαίνουν σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, στην οικονομία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και αλλού. Η διαπίστωση αυτή και το πρόβλημα που προκαλεί, έλειψε παντελώς από την πολιτική αντιπαράθεση των ημερών, όπου η ένθεν κακείθεν κριτική επικεντρώθηκε στον αριθμό των αδειών και στις διαδικασίες της δημοπράτησης των περιβόητων αδειών τηλεοπτικών σταθμών εθνικής εμβέλειας. Το πρόβλημα που συνδέεται με τους σκοπούς που παραθέτει το Σύνταγμα της χώρας στο άρθρο 15 παραγρ. 2  και οι αρχές του διττού Ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας και ρύθμισης των δημόσιων και εμπορικών καναλιών, απουσίασαν πλήρως από την πολιτική σύγκρουση των ημερών, με αποτέλεσμα να εκθέτει ανεπανόρθωτα, όλο ανεξαιρέτως το πολιτικό προσωπικό της χώρας, τους συνταγματολόγους και τους ειδικούς επικοινωνιακούς επιστήμονες, τους διανοούμενους, που άπαντες γνώριζαν και σιώπησαν στην παρούσα φάση, ενώ όφειλαν να μιλήσουν μπροστά στις τηλεοπτικές χυδαιότητες ή ανοησίες των τηλεπαραθύρων.

Είναι λυπηρό διότι ο πολιτισμός μας δέχτηκε ένα ακόμη βαρύ πλήγμα στο πλαίσιο της απαράδεκτης σύγκρουσης, για τα ευτελή ζητήματα του αριθμού και του κόστους των αδειών των εμπορικών καναλιών και απολύτως τίποτε άλλο ποιοτικό χαρακτηριστικό για την αδέσμευτη ενημέρωση, τον πλουραλισμό, την ψυχαγωγία την επιμόρφωση και την προστασία της αξιοπρέπειας του έλληνα πολίτη άνδρα, ή γυναίκας και παιδιού, από την ασυδοσία των εμπορικών καναλιών και των λεγόμενων δημοσιογράφων τους, σε βάρος  αυτού του βασανισμένου πολιτιστικά ελληνικού κοινού τηλεθέασης για 27 ολόκληρα χρόνια.  

Το Σύνταγμα αναφέρει επί λέξει στο άρθρο 15.2. «Ο άμεσος έλεγχος του Κράτους, που λαμβάνει τη μορφή αδείας, έχει ως σκοπό την αντικειμενική ενημέρωση και με ίσους  όρους μετάδοσης πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της Χώρας, καθώς και το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την προστασία της παιδικής ηλικίας  και της νεότητας». Μεγαλεπήβολοι στόχοι που ενταφιάστηκαν μαζί με τη σοβαρότητα του Κράτους στις χυδαίες εκπομπές των τηλεπαραθύρων.     

Την ίδια ώρα η «τηλεοπτική δημοκρατία μας» διαμορφώνει νέα πρότυπα και αξίες με θετικό και αρνητικό τρόπο. Επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την κοινή γνώμη, με τις επιλογές των γεγονότων των κειμένων και των εικόνων, διαμορφώνει έννοιες και επιβάλλει κατηγορίες, πολιτικές, ιδεολογικές, κοινωνικές, εθνικές,  γεωγραφικές, ψυχολογικές, τις οποίες χρησιμοποιούν ορισμένοι για να καταστήσουν τα  γεγονότα και τις εικόνες κατανοητές και αποδεκτές. Επομένως καθορίζουν όχι μόνο αυτό που βλέπουμε από τον κόσμο  αλλά και τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο, αυτό που ονομάστηκε με μία φράση  εικονική πραγματικότητα.

 Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή στην οποία οι κλασικές νέοαποικιακές πρακτικές χειραγώγησης  της κοινής γνώμης μοιάζουν με ήπια επεισόδια.

Η οπτικοακουστική βιομηχανία ασκεί σημαντική επιρροή στη μετάδοση, ανάπτυξη και στην οικοδόμηση πολιτισμικών ταυτοτήτων και κοινωνικών προτύπων. Ιδιαίτερα επηρεάζει τα παιδιά.
Η εισαγωγή της ψηφιακής τεχνολογίας σηματοδοτεί ένα ποιοτικό  άλμα στο πεδίο της τεχνολογικής σύγκλισης και έχει ήδη επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην οπτικοακουστική  βιομηχανία.
Η Ουνέσκο σε παλαιότερη Έκθεσή της για την παγκόσμια επικοινωνία επισήμαινε:
«Ο παράγοντας που περισσότερο από κάθε άλλον άλλαξε την οικονομική βάση των μέσων ενημέρωσης, ήταν η συνένωση των  επιχειρήσεων του τομέα των μέσων ενημέρωσης, με άλλους τομείς της βιομηχανίας της ενημέρωσης, μέσω μιας διαδικασίας εξορθολογισμού και συγκέντρωσης, την οποία ακολούθησαν στην πλειονότητά τους οι μεγάλες εταιρείες, οι κοινοπραξίες και οι πολυεθνικές. Στους κόλπους αυτού του σύγχρονου μηχανισμού βρίσκονται  τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης, δηλαδή η βιομηχανία του περιεχομένου της ενημέρωσης, η βιομηχανία των υπηρεσιών, που επεξεργάζεται και μεταδίδει την ενημέρωση και η βιομηχανία του τεχνολογικού εξοπλισμού. Όλοι αυτοί οι τομείς εντάσσονται όλο και περισσότερο σε μια οικονομία της ενημέρωσης  η οποία γίνεται σταδιακά παγκόσμια οικονομία».



Παράλληλα και στα θέματα της παιδείας η ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα με μελέτες και επιστημονικά άρθρα,  διαπιστώνει ότι οι νέες τεχνολογίες και υποδομές μετασχηματίζουν  ριζικά το σύνολο ή μέρος των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις  προετοιμάζουν την εισβολή στον τομέα της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης, προσφέροντάς τους όλο και περισσότερα παιδαγωγικά εργαλεία  και οπτικοακουστικά βοηθήματα (pokemon GO). Στις κοινωνίες μας, δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε τη στιγμή που η κατάρτιση των προγραμμάτων, η παιδαγωγική έκφρασή τους και οι πρακτικές ερμηνείες τους θα αποφεύγουν τις παραδοσιακές οργανωτικές αρχές, τους υπεύθυνους της εκπαίδευσης, ακόμη και τους εκπαιδευτικούς, κι αυτό προς όφελος  ενός μικρού αριθμού πολυεθνικών και ιδιωτικών υπερεθνικών εξουσιών.

Η πρωτοφανής συγκέντρωση γνώσης και ικανότητας δράσης ενισχύεται ακόμη περισσότερο με την απίστευτη συλλογή πληροφοριών από τους δορυφόρους, οι οποίοι σε όλους τους τομείς διαβρώνουν τις εξουσίες των κυβερνήσεων, εξέλιξη την οποία οι εθνικοί ηγέτες είναι ανίκανοι να αποτρέψουν. Η ενημέρωση και η ψυχαγωγία δεν ελέγχονται πλέον σε παγκόσμιο επίπεδο. Ρυθμίζονται μόνο με την επιβαλλόμενη και αναβαθμισμένη ποιότητα των δημόσιων οπτικοακουστικών μέσων σε αντιπαράθεση και σύγκριση με τα εμπορικά οπτικοακουστικά μέσα που δεν ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό, την αντικειμενική ενημέρωση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Αυτά είναι που λείπουν στο δημόσιο και εμπορικό οπτικοακουστικό επίπεδο και όχι η αναζήτηση του μαγικού αριθμού των αδειών των εμπορικών καναλιών. Στην Ευρώπη το θεσμικό πλαίσιο αναθέτει στα δημόσια οπτικοακουστικά μέσα να διαχειριστούν και να προβάλλουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, να προστατευσουν την ενημέρωση και τον πολιτισμό και στα εμπορικά μέσα να ασκούν υπό όρους τηλεοτική επιχειρηματική δρστηριότητα. Παράλληλα με αυστηρούς θεσμικούς όρους προστατεύουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την παιδική ηλικία.   



Στο νέο εμπορικό εικονικό περιβάλλον, οι δημοσιογράφοι αναγκάζονται να απλοποιούν το λόγο τους, δέχονται να είναι απλώς η ηχώ των τηλεοπτικών εικόνων, απογοητεύουν και χάνουν τόσο την ιδιαιτερότητά τους όσο και τους αναγνώστες τους. Οι τηλεοπτικοί παρουσιαστές ειδωλοποιούνται, παραμορφώνουν τους όρους ενημέρωσης, αναδεικνύουν την  παραπολιτική  σε αξία, επιβάλλουν το ασήμαντο ή το τοπικό και εκτοπίζουν το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο. Κάνουν κατάχρηση των προκλητικών τίτλων, παρασιωπούν τις πληροφορίες που έφυγαν από την επικαιρότητα, υποβαθμίζουν τις δημοσιογραφικές αξίες της  αντικειμενικότητας, της εγκυρότητας και της διασταύρωσης των γεγονότων. Λειτουργούν σαν μηχανισμός προπαγάνδας.

Σήμερα η επιτυχία της είδησης έχει τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά: Εύκολη, σύντομη, διασκεδαστική, ελεγχόμενη. Οι καναλάρχες καθορίζουν την δόση της ακρίβειας και της αντικειμενικότητας της είδησης.

Το χάσμα ανάμεσα στην υπεραπλούστευση που προωθούν μαζικά όλα πλέον τα μέσα και την πολυπλοκότητα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής, αποπροσανατολίζει και απογοητεύει τους πολίτες. Οδηγεί τελικά στην αποπολιτικοποίηση και στην αποδοχή του επιθυμητού από τα ΜΜΕ πολιτικού και ιδεολογικού προτύπου.

Στη χώρα μας ειδικότερα το αποκρουστικό για την ενημέρωση σκηνικό, συμπληρώνεται με ένα σύστημα διαπλοκής και διαμεσολάβησης μεταξύ των Μέσων Ενημέρωσης και της εκάστοτε Κρατικής εξουσίας που δεν έχει προηγούμενο στην Ευρώπη.



Το κρίσιμο ερώτημα που αναδύεται από την νέα πραγματικότητα  είναι, αν η έκρηξη αυτή, θα αντιμετωπίσει  κοινωνική αντίσταση, και  διεκδίκηση από τους διανοούμενους και την κοινωνία των πολιτών, της  αυτονομίας των Επικοινωνιών, ιδιαίτερα  της Ενημέρωσης,  έναντι των κρατικών εξουσιών αλλά και των μεγάλων ομάδων επιχειρηματικών συμφερόντων, που διεκδικούν στο πλαίσιο του «ελεύθερου ανταγωνισμού» την μερίδα του λέοντος και τον έλεγχο των νέων τεχνολογικών επιτευγμάτων με όρους αγοράς, κοινωνική αναλγησία  και  πολιτισμική ένδεια.



Μοναδικό, στην κυριολεξία πεδίο, αντίστασης στη λαίλαπα αυτή, μπορεί να αποδειχτεί ο πολιτισμός και η γνώση που οφείλει να αναδειχτεί από τα δημόσια οπτικοακουστικά μέσα. Επομένως κάθε προσπάθεια επιστροφής στις ρίζες της επικοινωνίας και αναζήτησης μέσω της μόρφωσης των στοιχείων που απομυθοποιούν και απορρίπτουν τη σύγχρονη εικονική πραγματικότητα της δήθεν ενημέρωσης, της παραλλαγμένης δήθεν ποιοτικής επιμόρφωσης και της παραμορφωτικά   δήθεν αναβαθμισμένης πολιτιστικά ψυχαγωγίας, αποτελεί καταλυτική συμβολή στην δημιουργία αντίστασης  στη σημερινή απαράδεκτη κατάσταση.

Με τρόπο λιτό, απέριττο, ιστορικά τεκμηριωμένο αλλά  και επίκαιρο, η μόρφωση με την παιδεία και τον πολιτισμό, εκτίθεναι  αντιστέκονται θαρραλέα, στο δύσκολο μέτωπο  του απάνθρωπου επικοινωνιακού τηλεοπτικού πεδίου, της κατευθυνόμενης πληροφόρησης και της πολιτιστικής αλλοτρίωσης, που επιβάλλει η ενιαία σκέψη του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος, που ασκεί  σήμερα ηγεμονία στην «πολιτισμένη» ανθρωπότητα.



Νίκος Καϊμάκης  Πρώην Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.









1 σχόλιο:

  1. Αναδημοσίευση, ευχαριστώ.
    http://aftercrisisblog.blogspot.gr/2016/09/blog-post_2.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή